مطالعات پایداری و توسعه سکونتگاه های همساز با اقلیم

تبیین پیوستار تاب‌آوری انسانی در مواجهه با بحران‌ها بر پایه ساختار کالبدی و کیفیت محیطی؛ رویکرد ترکیبی در شهرک اکباتان تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدرضا اطمینان مهر 1
علی عسگری 2
علی اکبری 3

1 گروه معماری، واحد شهر خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران

2 - گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه معماری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22034/mpsh.2026.552551.1070
چکیده
هدف تحقیق تبیین و تحلیل پیوستار تاب‌آوری انسانی در مواجهه با بحران‌ها از طریق بررسی نقش ساختارهای کالبدی و کیفیت محیطی در در شهرک اکباتان تهران، با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی کیفی–کمی، به‌منظور ارائه چارچوبی یکپارچه برای ارتقای تاب‌آوری شهری در مقیاس محله می‌باشد. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته اکتشافی انجام شده و در مرحله کیفی، با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از خبرگان ، مؤلفه‌ها و شاخص‌های اثرگذار بر تاب‌آوری انسانی استخراج گردید. سپس در مرحله کمی، با طراحی پرسش‌نامه‌ای بر مبنای ۳۴ گویه و توزیع آن بین 382 نفر از ساکنان در شهرک اکباتان تهران، داده‌ها جمع‌آوری و تحلیل شد. یافته‌های کمی نشان داد که از میان ده شاخص اصلی، «رضایت از کیفیت زندگی» با میانگین ۴٫۰۲ و «ایمنی و امنیت» با میانگین ۳٫۹۷ بالاترین تأثیر را بر تاب‌آوری انسانی داشته‌اند، در حالی که شاخص «دسترسی و ارتباطات» با میانگین ۳٫۲۱ پایین‌ترین تأثیر را داشته است. همچنین، تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که مؤلفه‌های کالبدی و محیطی به‌ترتیب ۲۹ درصد و ۳۴درصد از واریانس تاب‌آوری انسانی را تبیین می‌کنند. در تحلیل عاملی تأییدی نیز کلیه بارهای عاملی بالاتر از ۰٫۴ بوده و ساختار سه‌عاملی مدل مفهومی پژوهش تأیید شد. نتایج تحقیق نشان داد که تاب‌آوری انسانی در شهرک اکباتان تهران نه‌تنها تحت تأثیر ساختار کالبدی و طراحی فضاهای باز و امن است، بلکه کیفیت محیطی، حس تعلق، انسجام اجتماعی و رضایت از زندگی نیز نقشی تعیین‌کننده در آن ایفا می‌کنند. این یافته‌ها می‌توانند مبنایی برای سیاست‌گذاری طراحی محلات مسکونی تاب‌آور در کلان‌شهرهای ایران فراهم کنند.

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما