مطالعات پایداری و توسعه سکونتگاه های همساز با اقلیم

تبیین چالشها و موانع راهکارهای افزایش مشارکت مردمی در بافت فرسوده شهر تبریز(محلات منتخب: ویجویه، بهار، قراملک، بارنج، شمس تبریزی و منجم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهسا فریدی ثانی 1
داریوش ستارزاده 2
لیدا بلیلان اصل 3

1 گروه شهرسازی ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، ایران

3 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

10.22034/mpsh.2026.552514.1068
چکیده
این تحقیق با هدف شناسایی و تحلیل چالش‌ها و موانع مؤثر بر کاهش مشارکت مردمی در طرح‌های نوسازی بافت فرسوده شهر تبریز انجام شده است. مسأله اصلی، پایین بودن سطح مشارکت شهروندان در پروژه‌هایی است که بدون در نظر گرفتن بسترهای اجتماعی و نهادی، عمدتاً با شکست یا رکود مواجه شده‌اند. روش تحقیق از نوع آمیخته (کیفی–کمی) است؛ در بخش کیفی از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان شهری استفاده شد و داده‌ها با روش تحلیل مضمون در نرم‌افزار MAXQDA کدگذاری شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل ۲۵۶ نفر از مالکان ساختمان‌های دارای پلاک ثبتی در بافت فرسوده بود که داده‌ها از طریق پرسشنامه و تحلیل آن با نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت. نتایج کیفی منجر به استخراج ۹ شاخص اصلی و ۴۱ زیرشاخص شد؛ از جمله ضوابط و مقررات، فقر سرمایه اجتماعی، ضعف نظارت، ظرفیت‌سازی، و نبود سابقه مشارکت. تحلیل رگرسیونی ساختاری نشان داد همه مسیرها معنادار هستند و بیشترین اثر مربوط به «ضوابط و مقررات» با ضریب مسیر بتا برابر با ۰٫۶۹۹ و آماره t برابر با ۱۳٫۶۹۸ بود. مقدار ضریب تعیین (R²) برای متغیر وابسته «مشارکت مردمی» برابر با ۰٫۶۴۲ به‌دست آمد که نشان می‌دهد مدل تحقیق توانسته ۶۴/۲ درصد از واریانس مشارکت را تبیین کند. همه شاخص‌ها در آزمون نرمال بودن تأیید شدند و پایایی ابزارها نیز با آلفای کرونباخ بالای ۰٫۷۰ مناسب ارزیابی شد. در نهایت، نتایج بیانگر آن است که تحقق مشارکت مؤثر در نوسازی بافت فرسوده تبریز بدون اصلاح ساختارهای نهادی و بازسازی اعتماد اجتماعی امکان‌پذیر نخواهد بود.

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما