نقش مساجد در هویت شهرهای ایرانی-اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا گروه جغرافیا وبرنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز-اهواز- ایران

2 گروه آموزشی جغرافیا،دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز-اهواز- ایران

10.22034/mpsh.2025.520785.1058
چکیده
مسجد موضوعی است که مسلمانان از منظرهای گوناگون، در گذر زمان به آن توجه کرده‌اند. هویت شهر اسلامی-ایرانی با هویت مسجد گره خورده است، یا به عبارتی مسجد به عنوان عامل بارز هویتی شهر اسلامی-ایرانی ایفای نقش می کند.مسجد به عنوان عنصر خاص مجتمع های مسلمانان،با کالبد شهر و اجزای آن ارتباط خاص خود را طلب می کند تا بهترین و مناسب ترین عملکرد را داشته باشد و مسجد هویتی جاودانه دارد.هدف اصلی در این پژوهش ، بیان میزان اهمیت نقش مسجد در هویت شهرهای ایرانی-اسلامی می باشد.

روش بررسی: تحقیق حاضر از لحاظ ماهیت و روش ، توصیفی-تحلیلی است و از منظر هدف ، از نوع کاربردی است. برای گردآوری اطلاعات از روش مطالعات کتابخانه ای در زمینه جمع آوری مبانی نظری ، اسناد و رویکردها استفاده شده است.

یافته ها و نتیجه گیری: می توان گفت که مساجد از اصلی ترین عوامل هویت دهنده معنوی و ذهنی و کالبدی همه مجتمع های زیستی مسلمانان اعم از شهر و روستا بوده اند. اما امروزه مساجد ما بر خلاف گذشته، نتوانسته اند با معماری زمان و عصر خود در هم بیامیزند و از لحاظ فرمی و عملکرد ظاهری، همسو و همگام با نیازهای معاصر شوند. از دیگر سو، سیمای کلی شهرهای ما نیز تا حد زیادی عاری از مفاهیم اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی شده است و حضور مساجد در شهرها، به عنوان مهم ترین عنصر ساختار شهر، بسیار کم رنگ شده است و نقش آن در سازمان دهی فضای شهرهای اسلامی نادیده گرفته شده است.