معماری روستایی و بومی ایران سرشار از آموزه‌های الهام‌بخش برای طراحان و معماران است. دغدغه این نوشتار، با توجه به تجربیات قبلی محقق و بویژه از زمان بازدید از روستاهای زلزله‌زده 1396سرپل ذهاب شروع گردید و انگیزه‌بخش شد تا با نگاهی دوباره، بر لزوم سبک‌سازی و الهام از معماری بومی روستایی تأکید گردد. روش تحقیق این پژوهش، به صورت توصیفی-تحلیلی است، که ضمن برخورداری از پشتوانه تجربی محقق، از مشاهدات و بازدیدهای میدانی نیز بهره می‌برد. اهم یافته‌های این تحقیق، مطابق بازدیدها و مشاهدات میدانی و همچنین بررسی تخریب‌های زلزله از وبگاه سازمان فضایی ایران نشان داد، در روستاهای زلزله‌زده، بناهای سالم باقیمانده، مطابق با روش ساخت بومی ساخته شده بودند، و بقیه بناهای با روش ساخت غیربومی، تقریباً به طور کامل از بین رفته‌ بودند. دیگر یافته‌ها حاکی از این است که در مواردی که در روستاهای زلزله‌زده سرپل ذهاب، اتکا به روش‌های ساخت بومی مورد توجه قرار گرفته، امنیت ساکنین به واسطه سبک بودن سازه مسکن، حفظ شده است. آموزه‌های دیگر شامل تبیین روش‌های آزموده شده ساخت بومی با استفاده از مصالح بوم‌آورد است، که باعث می‌شود، در تکان‌های زلزله، سقف و دیوارهای بناهای روستایی تا حد ممکن مقاومت نماید. بخش سوم اهم یافته‌ها، پس از بیان آموزه‌ها و یافته‌های روستاهای زلزله‌زده سرپل ذهاب، مطالعه، بررسی و تعمیم، یک نمونه از سبک‌سازی از روستاهای نمونه موردی در جنوب ایران، در غرب استان فارس است. بر مبنای این یافته‌ها، روش‌های سبک‌سازی بومی را با مشارکت ساکنین می‌توان به عنوان یک راهبرد و همچنین یک کاربرد تعمیم داد.