پیشرفت‌های اخیر در فناوری‌های غوطه‌ور، به‌ویژه در حوزه متاورس، چشم‌اندازهای نوینی را برای ارتقای کیفیت حکمرانی شهری، تعمیق تعامل شهروندی و توسعه نظام‌مند خدمات هوشمند فراهم آورده است. با وجود رشد جهانی این رویکرد، شهرهای ایران هنوز در مراحل ابتدایی فهم و برنامه‌ریزی برای زیست‌بوم‌های متاورسی قرار دارند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری ارزش‌افزوده متاورسی در شهر ایلام انجام شده و تلاش دارد چارچوبی علمی برای گذار تدریجی این شهر به سوی محیط‌های دیجیتال چندلایه ارائه دهد. روش تحقیق ترکیبی از تحلیل کیفی مقوله‌ها و مدل‌سازی کمّی با استفاده از معادلات ساختاری مبتنی بر PLS-SEM است. در مرحله کمّی، ۲۵۰ پرسشنامه معتبر تحلیل شد و مدل نهایی پژوهش با پنج سازه مستقل شامل آمادگی زیرساختی، حکمرانی دیجیتال، ظرفیت اجتماعی–فرهنگی، توسعه اقتصادی نوآورانه و توانمندی نهادی–سازمانی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج نشان داد تمامی مسیرها با سطح معنی‌داری کمتر از ۰٫۰۰۱ تأیید شده‌اند و ضریب مسیرها در بازه ۰٫۲۸ تا ۰٫۳۸ قرار دارد. مقدار R² برابر با ۰٫۶۲ سطح تبیین قوی و مقدار Q² برابر با ۰٫۴۱ قدرت پیش‌بینی بالای مدل را نشان می‌دهد. این یافته‌ها بیان می‌کنند که شکل‌گیری ارزش‌افزوده متاورسی یک پدیده چندبعدی است که وابسته به هم‌افزایی هم‌زمان عوامل فنی، مدیریتی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی است. بر این اساس، سیاست‌گذاری برای توسعه متاورس در ایلام باید بر تقویت زیرساخت دیجیتال، ارتقای ظرفیت سازمانی، توسعه اقتصاد نوآورانه و ایجاد بسترهای اعتماد اجتماعی تمرکز داشته باشد.