مطالعات پایداری و توسعه سکونتگاه های همساز با اقلیم

تحلیل تطبیقی از سیاست های مدیریت رُشد شهری در پایتخت های منتخب آسیایی؛ مطالعه موردی پکن، سئول، ریاض و تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ناصر نصیریان
فرشید صادقی
سید عباس رجایی

دانشگاه تهران

10.22034/mpsh.2026.565696.1077
چکیده
رشد شتابان جمعیت در کلان‌شهرهای آسیایی، سیاست‌گذاران را با چالشی جدی در زمینه مدیریت و مهار گسترش کالبدی شهرها مواجه ساخته است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی–تطبیقی و بر پایه تحلیل اسنادی و بهره‌گیری از نظریه‌های سیاست‌گذاری فضایی، به بررسی سیاست‌های مدیریت رشد شهری در چهار پایتخت منتخب آسیایی ــ پکن، سئول، ریاض و تهران می‌پردازد. در این چارچوب، سه شاخص «حمایت سیاسی»، «ترجیح عمومی» و «اولویت برنامه‌ریزی» در کنار دو رویکرد غالب «توسعه‌گرا» و «حفاظتی» مبنای مقایسه قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کمربند سبز و مرزهای رشد شهری اصلی‌ترین ابزارهای کنترل گسترش کالبدی در این کلان‌شهرها بوده‌اند. با این حال، تفاوت در ساختار حکمرانی، میزان حمایت اجتماعی و اولویت‌های برنامه‌ریزی موجب شکل‌گیری الگوهای متفاوتی از مدیریت رشد شده است. ریاض از سیاست مرزهای رشد عدول کرده و توسعه پراکنده را تجربه کرده است؛ سئول با رویکردی حفاظتی کنترل‌شده کمربند سبز را به‌کار گرفته؛ پکن سیاستی ترکیبی از حفاظت و توسعه مبتنی بر کمربند سبز و مرزهای رشد را اتخاذ کرده و تهران با الگوی دوگانه مرزهای رشد شهری و حریم قانونی، در نظریه بر حفاظت و در عمل بر توسعه پراکنده تأکید داشته است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که موفقیت یا ناکامی سیاست‌های مدیریت رشد شهری بیش از هر چیز به شرایط نهادی، سیاسی و میزان هم‌راستایی ابزارهای فضایی با اهداف حکمرانی وابسته است و می‌تواند درس‌آموخته‌های مهمی برای سایر کلان‌شهرهای در حال توسعه فراهم آورد

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما