مطالعات پایداری و توسعه سکونتگاه های همساز با اقلیم

تحلیل و بررسی وضعیت تاب‌آوری زیست‌محیطی در شهر زابل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

غلامعلی خمر 1
پروین بدیع بلادری 2
علیرضا شهبازی 3

1 دانشیار گروه جغرافیا،دانشگاه زابل،زابل، ایران

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

3 استادیار گروه جغرافیا،دانشگاه زابل،زابل، ایران

10.22034/mpsh.2025.240821
چکیده
تاب­آوری شهری بر آمادگی در برابر بلایایی شدید، کاهش آسیب پذیری و افزایش ظرفیت انطباقی تأکید می­کند. ارزیابی اولیه از تاب­آوری سیستم­های شهری به منظور کشف عوامل ناتاب­آوری شهرها اهمیت دارد. این مطالعه با هدف ارزیابی تاب‌آوری زیست‌محیطی شهر زابل و اولویت‌بندی راهبردهای بهبود آن با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر مشارکت کارشناسی انجام شده است. این پژوهش، بر پایه ترکیبی از روش‌های توصیفی– تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای، اسنادی و پیمایشی می­باشد و تجزیه‌وتحلیل داده­ها با کمک نرم‌افزارهای SPSS، ArcGIS و با استفاده از مدل OPTIMOM و آزمون‌ تی تک نمونه ای انجام گردیده است. یافته‌ها حاکی از آن است که ناحیه سه در مطلوب‌ترین وضعیت و ناحیه چهار به عنوان بحرانی‌ترین منطقه از نظر تاب‌آوری در برابر مخاطرات زیست‌محیطی قرار دارد. اولویت‌بندی راهبردها با استفاده از تکنیک‌های وزن‌دهی نشان داد که «ساماندهی و توسعه فضاهای سبز و حفاظت از اراضی باغی» و «نهادینه‌سازی واحدهای مدیریت محیط زیست در شهرداری و تهیه بانک اطلاعات محیط زیست» مهم‌ترین راهکارهای ارتقاء تاب‌آوری در منطقه هستند. بر اساس یافته‌ها، تاب‌آوری زیست‌محیطی شهر زابل در سطح پایینی قرار داشته و پیشنهادهای اجرایی از جمله بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر (باد و خورشید)، استفاده از گونه‌های گیاهی مقاوم به طوفان، بازنگری در مصالح روسازی معابر متناسب با اقلیم گرم و خشک، و تقویت ساختار نهادی محیط زیست ارائه شده است. این نتایج بر ضرورت بومی‌سازی شاخص‌های تاب‌آوری و حرکت برنامه‌محور به سمت توسعه پایدار شهری در مناطق مشابه تأکید دارد.
 

کلیدواژه‌ها

تاب آوری
زیست محیطی
ناحیه
شهر زابل

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما