مطالعات پایداری و توسعه سکونتگاه های همساز با اقلیم

بررسی تاثیر عملکرد تغییرکاربری های پذیرفته شده در پایداری بناهای با ارزش تاریخی (نمونه مورد مطالعه: بناهای تاریخی شهر تبریز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ندا فیضاب زبرلو 1
مهروش کاظمی شیشوان 2
اکرم حسینی 3
الهام حاتمی گلزار 4

1 دانشجوی دکتری گروه معماری، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران.

2 دانشیارگروه معماری ، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران.

3 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی،دانشگاه فردوسی مشهد

4 استادیارگروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

10.22034/mpsh.2026.552588.1072
چکیده
هدف اصلی این پژوهش ارزیابی و رتبه‌بندی خانه‌های تاریخی تبریز از نظر تأثیر تغییرات کاربری بر ابعاد مختلف پایداری شامل جنبه‌های کالبدی، اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و زیست‌محیطی بوده است. برای این منظور، ابتدا شاخص‌ها و زیرشاخص‌های تأثیرگذار شناسایی و با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) رتبه‌بندی شدند. در این تحقیق، ۲۴ زیرشاخص مرتبط با پایداری این خانه‌ها در چهار بعد مختلف ارزیابی گردید. داده‌های جمع‌آوری‌شده از طریق مقایسات زوجی و نرم‌افزارهایExpert Choice و Super Decisions تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهند که تغییرات کاربری در برخی از خانه‌های تاریخی، به‌ویژه خانه مشروطه، خانه امیر نظام گروسی و خانه بهنام، توانسته‌اند تأثیرات مثبتی بر حفظ ویژگی‌های معماری تاریخی و هویت فرهنگی، همچنین کارآیی اقتصادی و سازگاری با محیط زیست داشته باشند. خانه مشروطه با امتیاز نهایی ۰٫۸۰ در رتبه اول قرار گرفته است و به‌عنوان موفق‌ترین نمونه در حفظ هویت تاریخی و تعامل با نیازهای جدید شناخته می‌شود. در مقابل، خانه حریری با وجود برخورداری از برخی ویژگی‌های مثبت اقتصادی و اجتماعی، به‌دلیل ضعف در حفظ ویژگی‌های کالبدی و زیست‌محیطی در رتبه آخر قرار دارد. این پژوهش بر اهمیت توجه به ابعاد مختلف پایداری در فرایند باززنده‌سازی و تغییرات کاربری بناهای تاریخی تأکید دارد و نشان می‌دهد که برای دستیابی به نتایج پایدار و موفق در پروژه‌های مرمت، باید به‌طور هم‌زمان به حفظ اصالت معماری، بهبود عملکرد اجتماعی و فرهنگی، بهره‌وری اقتصادی و سازگاری با محیط زیست پرداخته شود.

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما