این تحقیق به تحلیل تزئینات و آرایه‌های خانه‌های قاجاری تبریز بر اساس ابعاد زیبایی‌شناسی، عملکردی و حس مکان پرداخته است. هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر تزئینات معماری دوره قاجار در تقویت حس مکان و ارتقای زیبایی‌شناسی و عملکرد فضاهای مسکونی در تبریز است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شده است. جامعه آماری شامل ۲۰ خبره در حوزه معماری قاجاری، به‌ویژه تزئینات خانه‌ها بوده‌اند. نمونه‌های تحقیق شامل شش خانه تاریخی در تبریز (خانه مشروطه، خانه امیرنظام، خانه بهنام، خانه حریری، خانه ختایی و خانه علی مسیو) می‌باشد.
برای تحلیل داده‌ها، از مدل معادلات ساختاری (PLS-SEM) استفاده شد. در این تحقیق برای وزن‌دهی به ابعاد مختلف، از روش آنتونی شانون بهره گرفته شد که به کمک آن میزان اهمیت هر شاخص به‌طور علمی محاسبه گردید. در نهایت، رتبه‌بندی خانه‌ها بر اساس امتیازات حاصل از ابعاد زیبایی‌شناسی، عملکردی و حس مکان انجام شد.
نتایج نشان می‌دهند که خانه مشروطه با امتیاز نهایی ۹۸.۷۵ درصد بیشترین رتبه را از نظر زیبایی‌شناسی (۳۴.۶۵)، عملکردی (۲۴.۵) و حس مکان (۳۹.۶) کسب کرده است. در مقابل، خانه علی مسیو با امتیاز نهایی ۸۰.۰۵ درصد کمترین امتیاز را در تمامی ابعاد به‌دست آورده است. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند که خانه‌های با تزئینات پیچیده‌تر و متنوع‌تر به‌ویژه خانه‌های تجاری و اعیانی، تأثیر بیشتری در تقویت حس مکان و زیبایی‌شناسی فضاها دارند. این تحقیق نشان‌دهنده اهمیت تزئینات معماری در خلق هویت فرهنگی و اجتماعی در فضاهای مسکونی دوره قاجار است.