تحلیل مناطق مستعد جهت توسعه کالبدی شهری با مدل تلفیقی FAHP-VIKOR (مطالعه موردی: شهر اشنویه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه پیا م نور

2 کارشناسی‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

10.22034/mpsh.2026.552346.1066
چکیده
توسعه کالبدی شهرها فرآیندی پویا و مداوم است که طی آن محدوده‌های فیزیکی شهر و فضاهای کالبدی آن در جهات عمودی و افقی از حیث کمی و کیفی افزایش می‌یابد. و اگر این روند سریع و بی برنامه باشد باعث توسعه نامتعادل فیزیکی و ناموزون فضاهای شهری می-شود و در نتیجه سیستم‌های شهری را با مشکلات عدیده‌ای مواجه خواهد ساخت. ازاین‌رو اهداف این پژوهش، تحلیل تناسب زمین به منظور توسعه کالبدی شهری با رویکرد ملاحظات زیست‌محیطی می‌باشد. روش پژوهش با توجه به هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است. معیارهای مورد بررسی مشتمل بر، 11 مؤلفه‌ی محیطی (ارتفاع، شیب، جهت شیب، فاصله از محدوده خدماتی شهر، فرسایش خاک، زمین‌شناسی، فاصله از رودخانه‌ها، فاصله از گسل، فاصله از نقاط روستایی، کاربری اراضی و فاصله از جاده می‌باشد. برای ارزیابی و تحلیل تناسب اراضی جهت توسعه کالبدی، تکنیک‌های مختلف تصمیم‌گیری چند‌معیاره(MCDM) به کار گرفته‌شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و ترسیم نقشه‌ها از نرم‌افزار‌های Excel، GIS، IDRISI و Google Earth pro استفاده‌شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که قسمتی از بخش‌های جنوبی، جنوب شرقی، جنوب غربی، شمال شرقی در محدوده مورد مطالعه مناسب‌ترین مکان‌ها جهت توسعه کالبدی شهر اشنویه است. در نهایت دو محدوده اولویت‌دار (A و B) به منظور توسعه کالبدی شهر برای سال‌های آتی پیشنهاد گردید که می‌توانند به‌تناسب نیاز در فاز توسعه پیوسته و ناپیوسته شهری جهت توسعه و ایجاد شهرک‌های مسکونی به ‌عنوان یک گزینه، در مقایسه با سایر گزینه‌های دیگر، مدنظر قرار بگیرند.