قاعده فقهی لاضرر از مهمترین قواعد فقهی دین اسلام و بر مبنای اصل عدم ضرر و زیان به خود و دیگران است. در آیات و روایات شیعه بویژه حدیث نبوی "لاضرر و لاضرار فی‌الاسلام" حرمت هرگونه ضرر بر خود و دیگران تاکید شده است. در قانون اساسی و قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران هرگونه انتفاع از مال خود منوط به عدم ضرر به غیر است. در نظر اغلب فقهای شیعه هم قاعده لاضرر به عنوان احکام اولیه و مقدم بر سایر قواعد فقهی یاد شده است. در شهرسازی و معماری ایران، ضرر در بسیاری از انواع ساخت‌وسازها و پروژه‌های عمرانی وجود دارد. بنابراین هدف این مقاله تبیین ابعاد و مصادیق قاعده فقهی لاضرر در معماری و شهرسازی معاصر ایران است که با روش تحقیق تحلیل محتوای متن و استدلال منطقی با رویکردی مطالعه بین‌رشته‌ای و با استفاده از شیوه‌های کتابخانه‌ای و اسنادی انجام می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شهر اسلامی محل تجلی و کاربست قواعد فقهی و از جمله قاعده فقهی لاضرر می-باشد به‌ طوری که مطابق قاعده لاضرر، در شهر اسلامی هرگونه ضرر به خود و دیگران حرام و ممنوع است. بسیاری از ضررها در معماری و شهرسازی، از نوع برنامه‌ها، طرح‌ها و ساخت‌وسازهایی است که بطور مستقیم و غیرمستقیم ضررهای را بر همسایگان، مجاوران، عابران و سایر شهروندان می‌نماید. این موارد عبارتند از: کاربری ناسازگار، پروژه‌های درشت‌مقیاس، تغییر کاربری اراضی، مکانیابی نامناسب کاربریهای عمومی یا خصوصی، تملک اجباری، تخریب میراث فرهنگی، تخریب محیط زیست، سایه‌اندازی و اشرافیت، دخل و تصرف در فضاهای خصوصی.