الگوبرداری زیست‌اقلیمی از آسبادهای نشتیفان در بهینه سازی حرارتی معماری اقلیم گرم و خشک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مهندسی معماری دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس تهران

2 گروه معماری. دانشکده هنر و معماری. دانشگاه تربیت مدرس. تهران

10.22034/mpsh.2025.532015.1062
چکیده
معماری بومی ایران، بازتابی از همزیستی هوشمندانه انسان با طبیعت و تلاش برای پاسخگویی به نیازهای روزمره در بستر اقلیم سخت مناطق مختلف کشور است. از جمله دستاوردهای شاخص این معماری، آسبادهای نشتیفان در جنوب خراسان هستند که به‌عنوان نمونه‌ای کم‌نظیر از بهره‌گیری از انرژی باد، طی قرون گذشته نقشی مؤثر در معیشت مردم ایفا کرده‌اند. در این پژوهش، با رویکردی تجربی و استفاده از تحلیل کیفی داده‌ها، سعی بر آن شده است تا ضمن شناخت دقیق این سازه‌ها، راهکاری برای بازتولید و معاصر‌سازی آن‌ها در بستر زندگی امروزین ارائه گردد؛ به‌گونه‌ای که هم‌راستا با اصول پایداری، پاسخی به چالش‌های اقلیمی کنونی داده و هم‌زمان، اصالت و هویت معماری ایرانی حفظ شود. بررسی پیشینه پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه مطالعات متعددی پیرامون عملکرد و ساختار آسبادها صورت گرفته است، اما توجه به بهره‌گیری نوین از این فناوری در راستای نیازهای فعلی و بحران‌های زیست‌محیطی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با تمرکز بر پتانسیل‌های اقلیمی منطقه، به‌ویژه بادهای ۱۲۰ روزه سیستان، تلاش دارد تا الگویی از طراحی معماری بومی را ارائه دهد که بر پایه تجارب گذشته، راهی به‌سوی آینده‌ای پایدار بگشاید.