شهرهای هوشمند با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین به عنوان راه‌کاری برای بهبود کیفیت زندگی شهری، مدیریت بهینه شهری شناخته می‌شوند. در شهرهای با پیشینه فرهنگی و مذهبی غنی نیاز به ادغام ارزش‌ها و اصول اسلامی در فرآیند توسعه شهر هوشمند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. این پژوهش به تبیین و شناسایی عوامل مؤثر بر فرآیند تبدیل تبریز به شهر هوشمند اسلامی می‌پردازد. روش تحقیق کیفی-کمی است. در بخش کیفی، از تحلیل محتوای متون اسلامی و شهر هوشمند و مصاحبه با 20 نفر از خبرگان استفاده شد که به‌صورت هدفمند انتخاب شده بودند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل شهروندان تبریز بوده که براساس فرمول کوکران 383 نفر بدست آمد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه‌ای مبتنی بر مقیاس لیکرت بوده و داده‌های کمی با استفاده از نرم‌افزار SPSS و AMOS تجزیه و تحلیل شده‌اند. براساس نتایج در بخش کیفی، هفت شاخص از جمله طراحی شهری هوشمند، هویت فرهنگی و اجتماعی، عدالت اجتماعی، مشارکت شهروندان، مدیریت و حاکمیت هوشمند شهری، آموزش هوشمند، حمل‌ونقل عمومی هوشمند مهم‌ترین مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شکل‌گیری شهر هوشمند اسلامی تبریز هستند. در بخش کمی هم نتایج نشان داد که مدیریت و حاکمیت هوشمند شهری با اثر کل ۱.۶۵ بالاترین تأثیر را در بین متغیرهای اصلی دارد. طراحی شهری هوشمند و هویت فرهنگی و اجتماعی نیز با اثر کل ۱.۶۳ و ۱.۵۸ از تأثیرات بالایی برخوردارند و نقش کلیدی در شکل‌گیری شهر هوشمند اسلامی تبریز دارند.

این یافته‌ها می‌توانند به‌عنوان چارچوبی برای برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های توسعه شهری در تبریز و سایر شهرهای اسلامی مورد استفاده قرار گیرند.