شهر ایزدخواست به‌واسطه همجواری با شاه‌راه باستانی اصفهان-شیراز، وجود توپولوژی ویژه و البته تنوع در محیط مصنوع دارای کیفیاتی است که بر اهمیت بررسی معماری سکونتی آن می‌افزاید. در طی تحقیقات پیمایشی اولیه محرز گردید این شهر در یک منطقه متراکم با ویژگی‌های جغرافیایی مختلف شکل‌گرفته که ساکنین آن گرایش به ساخت گونه‌های سکونتی متفاوت داشته‌اند. بر این اساس لازم است که، گونه‌بندی و سیماشناسی معماری مردم‌ساخت ایزدخواست مورد بررسی قرارگیرد. بنابراین دو پرسش مطرح می‌گردد: 1-علل شکل‌گیری تنوع در معماری سکونتی ایزدخواست چیست؟ 2-شاکله‌ی گونه‌بندی و سیماشناسی معماری سکونتی آن چگونه است؟ لذا در ابتدا پژوهش به روش کیفی ژئوموفولوژیک به ریخت‌شناسی عارضه‌های طبیعی منطقه پرداخته است، که در یافته‎های پژوهش مشخص گردید وجود عوامل طبیعی چون؛ وجود دره آبرفتی، دیواره‌ی عمود بر این دره، تپه طبیعی مرتفع در میانه آن، وجود رودخانه و بستر شیبدار و همچنین دشت مسطح بالا دستی چه تاثیری بر ایجاد شکل‌گیری و نیز تنوع در محیط مصنوع ایزدخواست داشته است. این تنوع بافت طبق گویش محلی به بوکند، تپه‌قلعه و زیرده-بالاده تقسیم می‌شوند. بر اساس حصول یافته‌های مرحله نخست، به گونه‌شناسی و سیماشناسی معماری سکونتی این شهر به روش کیفی تیپومورفولوژیک پرداخته شد، که در نتیجه به طراحی 8 شناسه که عبارتند از؛1-توده (خانه) 2-جهت‌گیری جغرافیایی 3-گذر به انضمام ورودی 4-فن ساخت 5-فضای باز 6-فضای نیمه باز 7-فضای بسته 8-پلکان منجر گردید. در نهایت، یافته‌های پژوهش به معرفی سه‌گانه معماری سکونتی در غالب 1-بوکند؛ گونه یک طبقه 2-تپه‌قلعه؛ گونه بیش از دو طبقه 3-زیرده-بالاده؛ گونه دو طبقه معرفی و مستندنگاری گردید.