تحلیل و ارزیابی نقش شاخص‌های محیط‌زیست در توسعۀ پایدار کالبدی شهر (مطالعه موردی: شهر اهواز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عضو هیات علمی دانشگاه

10.22034/mpsh.2022.365446.1026
چکیده
توسعۀ کالبدی پایدار به روابط متقابل شهر و بستر محیطی آن و سازگاری با شاخص‌های محیط‌زیستی به‌منظور کاهش آثار مخرب محیط‌زیستی دارد. توسعهٔ کالبدی پایدار فرایندی تحولی برای پاسخگویی به نیازها و خواست‌های شهروندان در طی زمان با کمترین آسیب و مخاطره است. مسئله اصلی این پژوهش بررسی و ارزیابی چگونگی گسترش کالبدی کلان‌شهر اهواز طی چند دهۀ اخیر و شناسایی بسترهای مناسب جهت گسترش کالبدی آینده شهر تا افق 1410 است. این پژوهش با هدف ارزیابی گسترش کالبدی شهر اهواز و الگوی توسعۀ فضایی آن به‌منظور دستیابی به الگویی بهینه برای گسترش آینده شهر است. اهمیت و ضرورت این پژوهش به لحاظ توسعهٔ متعادل و متوازن شهر در پهنه‌های مناسب و پیشگیری از تخریب محیط‌زیست و کاهش آلودگی‌ها و مخاطرات شهری کلان‌شهر اهواز است. شاخص‌های موردمطالعه شامل: شاخص‌های زمین‌شناسی، ژئومورفولوژی، میزان شیب، ارتفاع از سطح دریا، حاصلخیزی خاک، سطح ایستابی و شبکه‌های آب است. این پژوهش از نوع کاربردی و نحوه گردآوری داده‌ها، اکتشافی، توصیفی است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل Fuzzy و AHP و نرم‌افزارهای Expert Choice، Arc GIS و نقشهٔ پهنه‌بندی تناسب زمین در رده‌های تناسب بسیار زیاد تا بسیار کم استفاده شده است. پهنه‌های مناسب برای گسترش کالبدی شهر اهواز با توجه به ویژگی‌های طبیعی و با استفاده از مدل AHP مشخص شده است. یافته‌های پژوهش مشخص می‌سازد مناسب‌ترین پهنه‌های گسترش آیندهٔ شهر بر اساس قابلیت گسترش کالبدی به پنج پهنه با قابلیت بسیار زیاد، زیاد، متوسط، کم و بسیار کم قابل‌تقسیم است.